HFV – Hart Frequentie Variabiliteit

Een gezond lichaam past het hartritme aan verschillende omstandigheden aan. Het is algemeen bekend dat fysieke inspanning of mentale stress de hartslag verhogen. Daarna vertraagt de hartslag terug als men tot rust komt.

De HFV of hartfrequentie variabiliteit beschrijft het vermogen van een organisme om het ritme van de hartslag te veranderen. Ook de ademhaling heeft een invloed op de hartslag. Bij het inademen neemt de hartfrequentie wat toe en bij het uitademen neemt deze weer af. Verandering in de hartslag komt dus zelfs voor in rust. De tijd waarmee twee hartslagen elkaar opvolgen is normaal nooit dezelfde.

Personen met een grote variabiliteit hebben een goede cardiovasculaire gezondheid en een beter functionerend autonoom zenuwstelsel. Hoe groter de variabiliteit van de hartfrequentie, hoe meer men in staat lijkt te zijn om met stress factoren zoals inspanning of een plotse mentale stress, om te gaan.

Als de stress chronisch is ziet men de variabiliteit dalen alsook het vermogen om met allerlei stressfactoren om te gaan. Als een lichaam niet meer goed in staat is om met stress om te gaan (= gedaald adaptatie-vermogen), beginnen onbalansen in het lichaam te verschijnen en uiteindelijk klachten zich te manifesteren.

In zekere zin is een hart dat zeer regelmatig tikt dus kwetsbaar, er moet variatie in de frequentie zijn. Dit wordt ook vaak in de gaten gehouden bij personen met hartproblemen en is een maatstaf voor disbalans tijdens operaties onder narcose.

De HFV meten, geeft dus weer of je kunt adapteren op allerlei stress impulsen. Het kan daardoor ook laten zien of je al dan niet snel kunt herstellen na een grote stress-impact (bv: auto-accident, scheiding, sportprestatie) alsook snel kunt reageren op een behandeling.

Met het bepalen van de HFV krijgen we dus een goed beeld over hoe het gesteld is met de gezondheid en ons adaptatie-vermogen (aanpassingsvermogen). Kunnen we de stressfactoren in ons leven nog aan of wordt het moeilijk en beginnen we klachten te vertonen?

Na een aantal behandelingen kan de HFV opnieuw gemeten worden en kan men zien in hoeverre het adaptatie-vermogen gestegen is in combinatie met het veranderen van de klachtenpatronen.

In de topsport wordt dit vaak gebruikt om te zien of iemand goed getraind is en klaar is voor een wedstrijd of niet.

Gevallen waarbij de HFV gedaald is:

– Langdurige stress, emotionele stoornissen, paniekaanvallen, depressie, angsten

– Chronische aandoeningen zoals diabetes, chronisch vermoeidheidssyndroom, fibromyalgie

– Weinig beweging en slechte conditie

– Cafeïne, roken en medicatie

– Bij het ouder worden

De gezondheid verbeteren en het adaptatie vermogen laten stijgen kan op allerlei manieren. Behandelingen via osteopathie, acupunctuur, dieptemassage, ontgiften, sporten, leren omgaan met dagelijkse stress, enz.

Volgens studies kan de variabiliteit ook verbeterd worden door oefeningen met de ademhaling. De frequentie van de ademhaling ligt dan op 6x per minuut of minder. Hierbij zag men positieve veranderingen bij astma en hypertensie. Er zijn ook mogelijkheden bij depressie, hartziekten, slaapproblemen, fibromyalgie en algemene pijnen. (Lehrer, P. M. (2007). Biofeedback training to increase heart rate variability. Principles and practice of stress management. P. M. Lehrer, Woolfolk, R.L., Sime, W.E. New York, The Guilford Press: 227-248)

In de uitgave van de Frontiers of Psychology van september 2014 zijn twee artikelen verschenen over de laatste onderzoeken en wetenschappelijke benaderingen rondom de aansturing van het hart, de hartritme-variabiliteit en diagnosemethodieken. Het gebruik van de HFV meting is goed wetenschappelijk onderbouwd. (Titels: A healthy heart is not a metronome en Cardiac Coherence, self-regulation, autonomic stability and psychosocial well-being)

De HFV laten bepalen in de praktijk kan via het vol-automatische, non-invasieve computer-gebaseerde systeem “nerve express” (zie ook www.nerveexpress.com

hart frequentie variabiliteit HFV - nerve express - heart rate variability HRV